ระบบของรายการวิทยุการเกษตรและลักษณะกลุ่มผู้ฟังในจังหวัดภาคกลาง ศึกษาเฉพาะสถานีวิทยุ ม.ก.บางเขน เกี่ยวกับผู้ฟังที่มีจดหมายติดต่อกับผู้จัดรายการ

ปริยานุช ตั้งตรงหฤทัย
2527
บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ สาขาส่งเสริมการเกษตร
ku004

การวิจัยนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาการดำเนินการของสถานีวิทยุ ม.ก.บางเขน เกี่ยวกับประวัติและลักษณะการดำเนินการของสถานี ความสัมพันธ์ระหว่างลักษณะพื้นฐานทางเศรษฐกิจและสังคมบางประการกับเวลา ความถี่ในการรับฟังรายการเกษตร ความสนใจความรู้ทางการเกษตรของผู้ฟัง และการดำเนินการจัดรายการเกษตร ตลอดจนความคิดเห็น ปัญหาและข้อเสนอแนะในการดำเนินรายการของผู้จัดรายการ ประชากรในการวิจัยคือ ผู้จัดรายการเกษตรของสถานีวิทยุ ม.ก.บางเขน จำนวน 5 คน และผู้ฟังรายการเกษตรที่มีจดหมายติดต่อกับผู้จัดรายการวิทยุ จำนวน 758 คน โดยคัดเลือกผู้ฟังรายการเกษตรในช่วงปี 2523-2526 การเก็บรวบรวมข้อมูลใช้วิธีการสัมภาษณ์ผู้จัดรายการ และส่งแบบสอบถามให้แก่ผู้ฟังทางไปรษณีย์ มีผู้ฟังตอบแบบสอบถามจำนวน 432 คน การวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติใช้ค่าร้อยละ ค่ามัชฌิมเลขคณิต ค่ามัธยฐาน และไคสแควร์

ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ สถานีวิทยุ ม.ก.บางเขน เป็นของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ การดำเนินงานและการบริหารงานอยู่ในรูปของคณะกรรมการบริหารสถานีวิทยุ ม.ก. สถานีต้องหารายได้เลี้ยงตัวเองโดยการรับจ้างโฆษณาสินค้า ปัจจุบันสถานีได้ดำเนินการบรรลุเป้าหมายที่วางไว้เพียงร้อยละ 50-60 เนื่องจากมีปัญหาต่าง ๆ หลายด้านด้วยกัน ผู้ฟังที่มีจดหมายติดต่อกับผู้จัดรายการส่วนใหญ่เป็นเพศชาย อายุเฉลี่ย 37.91 ปี จบการศึกษาชั้นประถมปีที่ 4 ผู้ฟังมีขนาดที่ดินทำกินเฉลี่ย 31.49 ไร่ และมีมัธยฐานของรายได้เท่ากับ 37,143.36 บาทต่อปี ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพในภาคการเกษตรและมีอาชีพหลักทำนา

เวลาที่ชอบรับฟังรายการเกษตรจากสถานีวิทยุ ม.ก.บางเขน และสถานีอื่น ๆ คือช่วงเวลาก่อน 06.00 น. และเฉพาะจากสถานีวิทยุ ม.ก. บางเขนคือช่วงเวลา 06.00-09.30 น. ผู้ฟังรับฟังรายการเกษตรจากสถานีวิทยุ ม.ก.บางเขน นานเฉลี่ย 5.72 ปี และความถี่ในการรับฟังรายการเกษตรจากสถานีวิทยุ ม.ก. บางเขนและสถานีอื่น ๆ เฉลี่ย 5.13 วันต่อสัปดาห์ สถานีวิทยุอื่น ๆ ที่ผู้ฟังชอบรับฟังมากที่สุดคือ สถานีวิทยุ จส.1

ส่วนรายการเกษตรที่ชอบฟังมากที่สุดคือ รายการตอบปัญหาการเกษตรภาคค่ำ เหตุผลที่ผู้ฟังชอบผู้จัดรายการแต่ละคนของสถานีวิทยุ ม.ก.บางเขน มากที่สุดเป็นเหตุผลเดียวกันคือ ได้ความรู้ทั่วไป ผู้ฟังที่ประกอบอาชีพหลักในภาคการเกษตรสนใจความรู้ทางการเกษตรในเรื่องที่ตรงกับอาชีพที่ทำอยู่มากที่สุด ส่วนผู้ที่ประกอบอาชีพนอกภาคการเกษตรส่วนใหญ่สนใจความรู้เรื่องการทำสวนผลไม้มากที่สุด และความรู้ทางการเกษตรที่ผู้ฟังได้รับจากสถานีวิทยุ ม.ก.บางเขนมากที่สุดคือ ความรู้เรื่องการทำสวนผลไม้

จากการพิสูจน์สมมติฐานปรากฏว่า เพศ อายุ การศึกษา อาชีพ และรายได้ทั้งหมดต่อปีของผู้ฟัง ไม่มีความสัมพันธ์กับเวลารับฟังรายการเกษตร ส่วนอายุของผู้ฟังกับความถี่ในการรับฟังรายการเกษตรมีความสัมพันธ์กันอย่างมีนัยสำคัญยิ่งทางสถิติ และประเภทของอาชีพกับความรู้ทางการเกษตรที่ผู้ฟังสนใจจะรับฟังมีความสัมพันธ์กันอย่างมีนัยสำคัญยิ่งทางสถิติ และประเภทของอาชีพกับความรู้ทางการเกษตรที่ผู้ฟังสนใจจะรับฟังมีความสัมพันธ์กันอย่างมีนัยสำคัญยิ่งทางสถิติเช่นกัน ผู้จัดรายการเกษตรของสถานีวิทยุ ม.ก.บางเขน มีอายุเฉลี่ย 40.8 ปี ส่วนใหญ่จบการศึกษาในระดับปริญญาโท และทั้งหมดรับราชการเป็นอาจารย์ของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ส่วนใหญ่ไม่เคยจัดรายการวิทยุมาก่อน สำหรับวัตถุประสงค์ในการจัดรายการส่วนใหญ่ระบุว่าต้องการส่งเสริมการเกษตร เวลาที่ชอบจัดรายการคือ 05.30-06.30 น. และส่วนใหญ่จัดรายการเกษตรโดยมีเนื้อหาด้านการเกษตรและมีเนื้อหาด้านอื่นปะปนด้วย เช่น การตลาด สุขภาพอนามัย ผู้จัดรายการทั้งหมดระบุว่าวิธีการทำให้ผู้ฟังมีจดหมายติดต่อมายังรายการมากคือ วิธีมีของแจก เช่น เมล็ดพันธุ์พืช เอกสาร ส่วนใหญ่ตอบจดหมายผู้ฟังโดยการอ่านจดหมายด้วยตนเองและให้นักวิชาการช่วยตอบให้ในบางเรื่อง และมีความคิดเห็นว่าเหตุผลที่ผู้ฟังเขียนจดหมายติดต่อมาก็เพื่อถามปัญหาการเกษตรมากที่สุด ส่วนความรู้ทางการเกษตรที่ผู้ฟังสนใจมากที่สุดคือ ความรู้เรื่องการทำสวนผลไม้

ผู้จัดรายการส่วนใหญ่มีความคิดเห็นว่าสถานีวิทยุ ม.ก.บางเขน ควรมีการปรับปรุงคุณภาพของระบบเสียงออกอากาศให้ดีกว่านี้ ปัญหาของผู้จัดรายการส่วนใหญ่คือการตอบจดหมายของผู้ฟังล่าช้า ข้อเสนอแนะของผู้จัดรายการในการปรับปรุงการดำเนินการของสถานีวิทยุ ม.ก.บางเขน ได้แก่ สถานีควรจะขยายช่วงเวลาให้กับรายการเกษตรมากขึ้นอีก ลดการโฆษณาแทรกระหว่างรายการให้น้อยลง ควรปรับปรุงอุปกรณ์ในการกระจายเสียงให้มีคุณภาพดีและทันสมัย และเพิ่มกำลังส่งออกอากาศของสถานีให้มากขึ้น ส่วนข้อเสนอแนะของผู้วิจัยต่อคณะกรรมการบริหารสถานีวิทยุ ม.ก. ควรของบประมาณบางส่วนจากมหาวิทยาลัยเพื่อนำมาเป็นค่าใช้จ่ายในด้านต่าง ๆ ในการปรับปรุงการดำเนินการของสถานี สถานีควรมีการประชาสัมพันธ์และเผยแพร่ผลการดำเนินงานให้มากกว่านี้ ส่วนผู้จัดรายการนั้นควรสำรวจความนิยมและประเมินผลการจัดรายการของตนเองอย่างเป็นทางการอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง เพื่อนำมาพิจารณาปรับปรุงการจัดการเพื่อให้ตรงกับความต้องการและเกิดประโยชน์แก่ผู้ฟังอย่างเต็มที่